BÉ KHOẺ MẠNH
Dị ứng thực phẩm ở trẻ em

Dị ứng thực phẩm ở trẻ em

Tác giả: Karisa Ding

Thẩm định chuyên môn bởi: Paul Young, Bác sĩ nhi khoa

Dị ứng thực phẩm ở trẻ em
Dị ứng thực phẩm ở trẻ em

Tìm hiểu cách nhận ra liệu con bạn có bị dị ứng thực phẩm không, những thực phẩm phổ biến nào dễ gây dị ứng ở trẻ, và nên làm gì nếu con bạn có phản ứng do dị ứng.

1. Dị ứng thực phẩm là gì?

Dị ứng thực phẩm là phản ứng quá mức của hệ miễn dịch đối với các protein thông thường không có hại trong một loại thực phẩm nào đó. Khi trẻ ăn phải thực phẩm gây dị ứng, cơ thể trẻ sẽ sản xuất kháng thể và sản sinh ra các chất làm cho hệ miễn dịch phản ứng.

Gần 8% trẻ em ở Mỹ bị ít nhất một loại dị ứng thực phẩm. Nhiều trẻ hết bị dị ứng thực phẩm khi lên 5, mặc dù một vài loại dị ứng vẫn có thể tồn tại (như đậu phộng hoặc hải sản).

Nếu con bạn có phản ứng với thực phẩm nào đó, các triệu chứng có thể xuất hiện trong vài phút hoặc vài tiếng sau đó. Hầu hết trẻ em bị dị ứng thực phẩm sẽ có phản ứng nhẹ. Nếu con bạn bị dị ứng nặng, các triệu chứng thường sẽ xuất hiện ngay lập tức.

2. Các triệu chứng dị ứng thực phẩm là gì? Nên làm gì khi trẻ có những triệu chứng này?

2.1. Phản ứng dị ứng nhẹ

Các triệu chứng của phản ứng dị ứng nhẹ với thực phẩm gồm:

  • Ngứa mắt, chảy nước mắt
  • Ngứa miệng, mũi hoặc tai
  • Ngứa da, nổi đốm đỏ hoặc mề đay
  • Bị đỏ xung quanh miệng hoặc mắt
  • Bị chàm (eczema)
  • Ho
  • Chảy nước mũi hoặc nghẹt mũi
  • Hắt hơi
  • Đau bụng
  • Tiêu chảy
  • Nôn mửa

Nếu bạn nhận thấy bất kỳ dấu hiệu nào ở trên trong vòng vài phút hoặc vài tiếng sau khi con bạn ăn một loại thức ăn mới, bạn nên gọi bác sĩ ngay lập tức để được tư vấn nên làm gì nếu các triệu chứng bỗng trở nên nghiêm trọng hơn.

2.2. Phản ứng dị ứng nặng

Dị ứng thực phẩm nặng có thể gây ra sốc phản vệ, nguy hiểm cho tính mạng.

Nếu con bạn có bất kỳ triệu chứng nào sau đây, hãy gọi số điện thoại khẩn cấp ở địa phương ngay lập tức:

  • Trở nên tím tái
  • Thở khò khè
  • Khó thở
  • Sưng mặt (bao gồm môi hoặc lưỡi)

2.3. Dị ứng thực phẩm ở trẻ em được điều trị như thế nào?

Nếu con bạn được chẩn đoán bị dị ứng thực phẩm, phương pháp điều trị chính là tránh hoàn toàn thực phẩm đó. Hãy đảm bảo rằng con bạn không ăn loại thực phẩm gây dị ứng cho bé, tìm hiểu tất cả những gì có thể về thực phẩm đó, bao gồm các món có chứa chất gây dị ứng, cách đọc nhãn thực phẩm, và cách nhận biết các dấu hiệu phản ứng dị ứng sớm.

Dị ứng thực phẩm ở trẻ em

Nên làm việc với bác sĩ của con bạn để lên kế hoạch cho trường hợp con bạn có phản ứng.

  • Nếu bé bị dị ứng nhẹ, bạn có thể cho bé uống thuốc histamine.
  • Nếu bị dị ứng nặng, bác sĩ của bé có thể sẽ kê thuốc tiêm epinephrine (thuốc chống sốc phản vệ) để bạn mang theo.

Hãy chắc chắn là những người chăm sóc bé – người giữ trẻ, họ hàng… – biết về dị ứng của bé và họ không nên cho bé ăn gì. Nên nói cho họ biết chính xác những gì cần làm nếu bé có phản ứng do dị ứng.

3. Các loại thực phẩm nào có thể gây dị ứng phản ứng ở trẻ?

Bất kể loại thực phẩm nào cũng có thể gây dị ứng, nhưng 8 loại thực phẩm dễ gây dị ứng phổ biến nhất cho trẻ em chiếm khoảng 90% các bệnh dị ứng ở Hoa Kỳ gồm:

  • Sữa bò
  • Trứng
  • Cá (như cá ngừ, cá hồi, cá tuyết)
  • Đậu phộng
  • Hải sản có vỏ (như tôm hùm, tôm, cua)
  • Đậu nành
  • Các loại hạt (như hạt óc chó, hạt Brazil, hạt điều)
  • Lúa mì

Cũng có những lo ngại về hạt mè là một loại thực phẩm có thể gây dị ứng.

4. Các yếu tố rủi ro gây dị ứng thực phẩm ở trẻ là gì?

Các yếu tố rủi ro cao gây dị ứng thực phẩm bao gồm:

  • Có bố/mẹ hoặc anh/chị/em bị dị ứng thực phẩm và bất kỳ loại dị ứng nào khác, như sốt hoa cỏ, hen suyễn do dị ứng và bệnh chàm (eczema)
  • Có anh/chị/em bị dị ứng với đậu phộng
  • Tiếp tục bị chàm mức độ trung bình đến nặng mặc dù đã tuân theo kế hoạch điều trị của bác sĩ
  • Đã từng có phản ứng dị ứng tức thì với một loại thực phẩm trước đây
  • Được chẩn đoán hoặc từng xét nghiệm dương tính với dị ứng thực phẩm

Nếu con bạn có rủi ro cao bị dị ứng thực phẩm, bạn nên trao đổi với bác sĩ trước khi cho bé ăn bắt đầu ăn dặm hay ăn món ăn mới. Một vài trẻ có thể cần được chăm sóc nhiều hơn và có một kế hoạch cho ăn riêng.

5. Có thể giảm nguy cơ bị dị ứng thực phẩm ở trẻ không?

Có thể. Nghiên cứu gần đây – chẳng hạn như thử nghiệm LEAD (Tìm hiểu về dị ứng đậu phộng ở trẻ) – phát hiện rằng trẻ em ít bị dị ứng với các loại thực phẩm mà trẻ sớm được tiếp xúc từ 4-6 tháng tuổi và trong suốt thời ấu thơ.  

Học viện Dị ứng, Hen suyễn và Miễn dịch Hoa Kỳ (AAAAI) khuyến cáo cho trẻ tiếp xúc với các món ăn dễ gây dị ứng khi trẻ từ 4-6 tháng tuổi, miễn là:

  • Trẻ đã sẵn sàng ăn dặm
  • Trẻ đã từng thử một vài món ăn dặm truyền thống và chưa từng có phản ứng do dị ứng.

Bạn nên hỏi bác sĩ nhi khoa hoặc bác sĩ chuyên khoa tư vấn về một kế hoạch cho trẻ ăn các món ăn này, nếu bé có nguy cơ cao bị dị ứng.

Các nhà sản xuất thực phẩm có những sản phẩm trên thị trường được thiết kế để giúp bạn kết hợp các món ăn dễ gây dị ứng vào chế độ ăn uống của con bạn. Các loại bột hay thức ăn ăn dặm này có thể chứa một loại protein dễ gây dị ứng hoặc kết hợp nhiều loại.

6. Bú mẹ ảnh hưởng thế nào đến nguy cơ bị dị ứng thực phẩm ở trẻ?

Dị ứng thực phẩm ở trẻ em

Các nghiên cứu không cho thấy rằng bú mẹ giúp phòng ngừa hay làm chậm dị ứng thực phẩm. Tuy nhiên, bú mẹ có những lợi ích liên quan sau:

  • Bú hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 3 đến 4 tháng đầu giúp giảm nguy cơ bị chàm trong 2 năm đầu của trẻ, mà bệnh chàm mức độ vừa đến nặng là một yếu tố rủi ro của dị ứng thực phẩm. Bú mẹ sau 3-4 tháng thì không giúp ngăn ngừa bệnh chàm nữa.
  • Bất kỳ hình thức bú mẹ nào (chứ không chỉ bú mẹ hoàn toàn) ngoài 3-4 tháng giúp phòng ngừa việc thở khò khè trong 2 năm đầu của trẻ, mà thở khò khè có thể là triệu chứng của dị ứng thực phẩm.
  • Thời gian bú mẹ dài hơn sẽ giúp bảo vệ trẻ khỏi hen suyễn, kể cả khi trẻ hơn 5 tuổi. Và hen suyễn là một yếu tố rủi ro của dị ứng thực phẩm.

7. Làm thế nào để cho trẻ thử thức ăn dễ bị dị ứng?

Mỗi trẻ sẽ khác nhau, do đó bạn nên nói chuyện với bác sĩ nhi khoa về vấn đề này. Bác sĩ có thể tư vấn cho bạn bắt đầu bằng các loại rau củ nghiền, trái cây, thịt, hoặc ngũ cốc giàu sắt trước. Trước đây các chuyên gia thường khuyến cáo cho trẻ ăn mỗi lần một loại thức ăn, nhưng hiện nay Viện hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP) khuyến cáo rằng có thể cho trẻ thử nhiều loại cùng lúc. 

Lưu ý: Không cho trẻ ăn mật ong hoặc sữa bò trước sinh nhật đầu tiên của trẻ. Tuy nhiên các sản phẩm chứa protein sữa đã qua chế biến – như phô mai, sữa chua – có thể đưa vào chế độ ăn uống của trẻ.

8. Khi nào có thể cho trẻ ăn sản phẩm có đậu phộng?

Dị ứng thực phẩm ở trẻ em

Trước đây, cha mẹ của trẻ có nguy cơ cao bị dị ứng đậu phộng được khuyến cáo không cho trẻ ăn bất kỳ sản phẩm chứa đậu phộng nào trong những năm đầu của trẻ để giảm thiểu rủi ro. Nhưng nghiên cứu gần đây đã đưa ra những thay đổi đáng kể cho khuyến cáo này. Viện Dị ứng và Bệnh truyền nhiễm quốc gia và AAP hiện khuyến cáo như sau:  

  • Đối với trẻ không bị bệnh chàm hoặc dị ứng thực phẩm: Cho trẻ ăn sản phẩm chứa đậu phộng vào lúc 4-6 tháng tuổi. Điều này có thể giúp giảm nguy cơ bị dị ứng đậu phộng.
  • Đối với trẻ bị bệnh chàm mức độ nhẹ đến trung bình: Cho trẻ ăn sản phẩm chứa đậu phộng vào khoảng 6 tháng tuổi có thể an toàn và giúp giảm nguy cơ bị dị ứng đậu phộng, nhưng bạn nên trao đổi với bác sĩ của trẻ trước.
  • Đối với trẻ bị bệnh chàm nặng hoặc dị ứng với trứng: Bệnh chàm nặng tức là trẻ bị chàm dai dẳng hoặc lặp đi lặp lại do đó phải thường xuyên sử dụng kem bôi theo toa. Khi trẻ đi kiểm tra sức khỏe lúc 2 hoặc 4 tháng tuổi, bạn nên hỏi bác sĩ về việc xét nghiệm dị ứng đậu phộng cho trẻ. Nếu kết quả là dương tính, bác sĩ có thể sẽ khuyến cáo cho trẻ lần đầu nếm thử một sản phẩm có đậu phộng tại phòng khám của bác sĩ chuyên khoa dị ứng cho trẻ em – tốt nhất là khi trẻ ở độ tuổi giữa 4 đến 6 tháng.

Trước khi cho trẻ thử bất kỳ sản phẩm chứa đậu phộng nào, hãy chắc chắn rằng con bạn đã sẵn sàng ăn dặm và đã từng thử các món ăn dặm truyền thống mà không bị phản ứng gì.

Bạn cũng nên hỏi bác sĩ của con bạn về việc cho bé ăn trứng trước khi ăn đậu phộng, vì dị ứng trứng làm tăng nguy cơ bị dị ứng đậu phộng và có thể thay đổi cách thức và thời điểm bạn cho bé ăn thử đậu phộng. Trẻ lớn hơn có thể cho ăn thử bánh đậu phộng (Trẻ thường sẵn sàng ăn dặm ở độ tuổi 8-9 tháng)

Bạn không nên cho bé ăn đậu phộng nguyên hạt, các mẩu đậu phộng, hoặc bơ đậu phộng có vụn (do chúng dễ gây hóc). Thay vào đó, bạn hãy thử xay bơ đậu phộng mịn hoặc bột đậu phộng vào thức ăn mà trẻ đã từng ăn và không bị dị ứng, như ngũ cốc cho trẻ.

9. Dị ứng thực phẩm ở trẻ được chẩn đoán như thế nào?

Nếu bạn nghĩ con bạn có thể bị dị ứng thực phẩm, hãy trao đổi với bác sĩ. Bác sĩ có thể cho trẻ xét nghiệm máu hoặc xét nghiệm da.

Con bạn cũng có thể được cho kiểm tra ăn thử thực phẩm. Bác sĩ sẽ cho trẻ ăn thử loại thức ăn nghi ngờ gây dị ứng khi trẻ ở phòng khám, và giám sát các phản ứng của trẻ. Đây được xem là cách chính xác nhất để chẩn đoán dị ứng thực phẩm.

10. FPIES là gì?

Hội chứng viêm ruột do protein thực phẩm (FPIES) là một dạng dị ứng thực phẩm chủ yếu ảnh hưởng đến trẻ em, thường là khi trẻ mới tập ăn dặm hoặc uống sữa công thức. Hội chứng này gây ra các phản ứng tiêu hóa, như nôn mửa nhiều và tiêu chảy, và mất nước. Bạn nên gọi bác sĩ nếu bé có những triệu chứng trên. FPIES không phổ biến, nhưng có thể rất nghiêm trọng.

Những triệu chứng nghiêm trọng của FPIES thường xuất hiện khoảng 2 đến 3 giờ sau khi trẻ ăn, mặc dù thỉnh thoảng trẻ sơ sinh ăn thường xuyên (trong sữa mẹ hoặc sữa công thức chẳng hạn) sẽ mắc phải những triệu chứng ngày càng nghiêm trọng.

Dị ứng thực phẩm ở trẻ em

Sữa bò, sữa đậu nành (công thức) là những nguyên nhân phổ biến gây ra FPIES trong những tháng đầu của trẻ (FPIES hiếm khi xảy ra ở trẻ sơ sinh bú mẹ hoàn toàn, mặc dù trẻ vẫn có thể phản ứng với protein trong sữa mẹ). Khi bé bắt đầu ăn thức ăn cứng, thì cơm, yến mạch là những tác nhân phổ biến, mặc dù bất kỳ protein thực phẩm nào cũng có thể là nguyên nhân.

Có thể rất khó để chẩn đoán FPIES (vì chưa có xét nghiệm dị ứng tiêu chuẩn cho nó). Hầu hết các bé bị FPIES sẽ bình phục khi còn nhỏ.

Nguồn: https://www.babycenter.com/baby/solids-finger-foods/feeding-problems-food-allergy-in-babies_9204

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *