BÉ KHOẺ MẠNH
12 cột mốc của trẻ cha mẹ không nên bỏ qua

12 cột mốc của trẻ cha mẹ không nên bỏ qua

Viết bởi: Charlotte Latvala 

Cập nhật: 28/6/2016

Nguồn: www.parents.com

12 cột mốc của trẻ cha mẹ không nên bỏ qua
12 cột mốc của trẻ cha mẹ không nên bỏ qua

Tất cả chúng ta đều mong chờ những cột mốc quan trọng của con – ngày con bước những bước chập chững đầu tiên, gọi rõ “Mẹ ơi”, hay khi con bắt đầu đi học mẫu giáo. Nhưng có nhiều những thời điểm khác trong quá trình trưởng thành của con thậm chí còn quan trọng hơn mà cha mẹ thường dễ bỏ qua. Chúng tôi đã yêu cầu các chuyên gia chỉ ra một số cột mốc thường gặp, lúc nào chúng xảy ra, chúng báo hiệu điều gì về sự phát triển của con. (Hãy luôn nhớ rằng trẻ đạt những cột mốc này vào những thời điểm khác nhau – kiểm tra với bác sĩ Nhi khoa của bạn nếu có bất kỳ mối bận tâm nào).

1. Trẻ sơ sinh (0-12 tháng)

1.1. Bẻ khoá: khoảng 3 tháng tuổi

Trong vài tháng đầu tiên sau sinh, bé về cơ bản là một cỗ máy chỉ ăn, ị và ngủ. Nhưng bắt đầu từ tháng thứ 3 đến tháng thứ 6, bé biết cười đáp lại mỗi khi bị bạn trêu. “Não trẻ bắt đầu xử lý thông tin nhanh hơn ở giai đoạn này”, theo Tiến sĩ Jacqueline Kirby Wilkins, Giám đốc vùng Đông bắt của Trường Đại học Ohio State mở rộng ở Wooster. Nói chung, điều kiện cần là phải có kích thích đủ hấp dẫn – bố làm mặt hề hoặc mẹ nói “Mẹ bắt được con rồi” và hôn lên bụng bé – thì bé mới cười. Mặc dù vậy, một khi qua mốc 6 tháng, đòi hỏi của bé sẽ phức tạp hơn. Đến khoảng 9-10 tháng tuổi, những thứ bất ngờ như anh/chị lớn bắt chước dáng đi của con vịt, sẽ làm bé cười oà. Bạn có thể khuyến khích giai đoạn đáng yêu này ở bé bằng cách làm bé bất ngờ: giả vờ là một chú cún, để gấu bông của bé lên đầu, hoặc hát một bài hát vui nhộn và sau đó giả vờ ngã xuống giường. Khi cùng cười với bé, bạn đang giúp hình thành những kỹ năng xã hội của con.

1.2. Phản ứng lại âm thanh: 4-5 tháng tuổi

Theo David L.Hill, trợ lý giáo sư Nhi khoa tại Đại học Y Bắc Carolina ở Chapel Hill, bé nhận ra giọng của bạn khi còn trong bụng mẹ, nhưng khoảng 4 tháng tuổi, bé sẽ chủ động xoay người và hướng về phía bạn khi nghe bạn nói. Ở giai đoạn này, các đường dẫn trong trung tâm thính giác của não cho phép bé xác định nơi phát ra âm thanh và bé sẽ bắt đầu xoay người về phía giọng nói quen thuộc. Nói chung, ban đầu trẻ sẽ thích những giọng tông cao với nhiều âm thanh khác nhau (thường là của mẹ). Để giao tiếp với bé, hãy lại gần và trò chuyện bằng giọng em bé. Giọng kiểu này giúp bé học cách hiểu được từ và cách diễn đạt. Kể cả khi bé có vẻ như đang không lắng nghe, não của bé vẫn đang tiếp nhận những gì bạn nói.

1.3. Bắt chước: 6-8 tháng tuổi

Cho tới 6 tháng tuổi, bé sẽ chỉ hay cười, nhưng khi bước sang tháng thứ 8, bé có thể bắt chước bạn phun hạt nho hoặc làm miệng hình chữ “O”. Lúc này, trẻ thậm chí có thể bắt đầu phản ứng với biểu hiện trên gương mặt sợ hãi, ngạc nhiê, buồn bã của bố mẹ. Do đó, nếu bạn trông vui vẻ, bé có thể sẽ mỉm cười hay thậm chí cười thành tiếng. Thực tế là, nghiên cứu chỉ ra rằng trẻ có cha mẹ luôn chán nản, thu mình không tương tác nhiều.

1.4. Bập bẹ thành bão: 6-10 tháng tuổi

Bập bẹ là giai đoạn quan trọng trong quá trình học nói. Rahil D. Briggs, Tiến sĩ tâm lý học, chuyên gia trẻ em tại Bệnh viên Nhi Montefiore ở New York, nói rằng “Bập bẹ thể hiện các cấu trúc ngôn ngữ đang được hình thành. Nó cho thấy rằng khả năng điều khiển giọng nói và giao tiếp của bé đang phát triển”. Sau năm đầu tiên, bập bẹ trở nên phức tạp hơn (từ “ah ah ah” thành “ba ba ba”) và bắt đầu giống với lời nói thực sự, với ít khoảng dừng và ngắt quãng hơn. Hãy giúp bé bằng cách trò chuyện với con mỗi ngày, ngay cả khi bạn không nói cùng một ngôn ngữ.

2. Trẻ từ 1-3 tuổi

2.1. Dùng tính từ: 18-24 tháng tuổi

Khi trẻ bắt đầu biết nói, vào khoảng sinh nhật đầu tiên, trẻ chỉ có thể nói 1 từ 1 như “mẹ”, “chó”, “xe”. Nhưng vốn từ của bé phát triển hơn, bé có thể miêu tả rõ hơn như “xe tải màu đỏ”, “chó xù”. “Bé không chỉ nhìn thấy đồ vật mà bé còn bắt đầu nhận ra điểm khác nhau giữa các đồ vật giống nhau” – theo Tiến sĩ Michelle Maidenberg, nhà trị liệu tâm lý ở Harrison, New York. Do đó, dùng những từ ngữ miêu tả khi trò chuyện với bé sẽ giúp vốn từ của bé phong phú hơn.

2.2. Bỏ tã: 18-24 tháng tuổi

Đúng là bỏ tã không phải là điều gì đó quá ghê gớm mà bạn muốn ghi lại trong nhật ký tuổi thơ bé, nhưng đó là một điều thường gặp, vì hầu hết trẻ đều không thích mặc quần trong. “Đầu tiên, nó vui mà. Bé có thể tự mình dễ dàng đạt được điều này và tận hưởng cảm giác tự do và thông thoáng”- theo Tiến sĩ Wilkins. Về mặt nhận thức, trẻ đang học về nguyên nhân – kết quả – khi bé cởi bỉm, bạn phải chạy theo bé suốt, sao lại không thích chứ. Thêm nữa, có thể là bé quá khó chịu với bỉm bị ướt bẩn nên sẵn sàng cho việc tập ngồi bô.

2.3. Quan tâm đến người khác: 2-3 tuổi

Đó là một trong những hình ảnh ngọt ngào nhất của tuổi thơ con: bé an ủi một người bạn đang khóc nức nở, vỗ lưng và nói thầm vào tai bạn rằng không sao cả. Trẻ ở độ tuổi này bắt đầu thể hiện những cảm xúc thông cảm, vị tha, theo Bác sĩ Michele Saysana, Giám đốc chất lượng và an toàn tại Bệnh viện Nhi Riley thuộc Đại học Y tế Indiana, ở Indianapolis. Bạn có thể nuôi dưỡng sự nhạy cảm này bằng cách làm mẫu: thể hiện rằng bạn đồng cảm với bé khi bé buồn (“Mẹ biết là con đau. Bị ngã không vui chút nào”) và trò chuyện về cảm giác của những đứa trẻ khác (“Em bé kia có vẻ buồn – mình lại chọc cho em vui lên được không con?). Một cách khác là kể cho bé nghe những câu chuyện thiếu nhi về lòng trắc ẩn và sự trân trọng, biết ơn.

2.4. Bước từng bước một: 2,5-3 tuổi

Đột nhiên, bạn nhận ra rằng con đang đi lên cầu thang gần như cách bạn làm: chân phải, chân trái, chân phải, chân trái. Tiến sĩ Kirby Wilkins giải thích rằng điều này rất quan trọng vì nó cho thấy kỹ năng vận động của con có bước tiến nhảy vọt. Khả năng giữ thăng bằng của con đang tiến bộ rất nhiều và sự phối hợp giữa thân trên và thân dưới nhịp nhàng hơn. Đối với bạn, điều này có nghĩa bạn có thể dắt bé lên xuống cầu thang dễ dàng hơn. Hãy cho bé tập luyện nhiều hơn và thử thách bé nhảy lên xuống bậc thang bằng một chân hoặc tập đi trên đường thẳng.

3. Trẻ mẫu giáo

3.1. Nhớ lại những sự kiện trong quá khứ: 3-4 tuổi

Ký ức của bé hầu hết đều gắn với những cảm xúc mạnh mẽ, cả tốt và không tốt (như Giáng sinh tại nhà ông bà hay bị chó cắn). “Khi bé có khả năng nói về quá khứ, nghĩa là bé đang học xâu chuỗi các sự kiện và lưu trữ ký ức, rất quan trọng đối với khả năng học tập chủ động sau này”, theo Tiến sĩ tâm lý học Michele Hint tại Trung tâm Trị liệu tâm lý và Nghệ thuật Cadenza, Hollywood, Florida. Đúng vậy, con sẽ thường xuyên lẫn lộn về các chi tiết, kể cả những việc đã thực sự xảy ra. Ban đầu, tất cả các sự việc đã xảy ra đều được gộp chung vào danh mục “Ngày hôm qua”. Hãy giúp tăng cường trí nhớ của bé bằng cách thêm nhận xét và các chi tiết bổ sung (“Đúng rồi, con yêu, chúng ta đã đi đến nhà ông bà vào ngày Giáng sinh. Con có nhớ là con đã giúp mọi người trang trí cây thông không?”). Cho con cùng xem đồ lưu niệm (ảnh, tranh vẽ, đồ thủ công…) và nói về chúng cũng giúp củng cố ký ức của con.

3.2. Nói dối: 3-5 tuổi

Tất nhiên, bạn không muốn khuyến khích con nói dối, nhưng khả năng này cho thấy năng lực suy nghĩ của con đã đạt đến mức độ cao hơn. Con nhận ra rằng con có thể thay đổi được kết quả các sự việc bằng lời nói của mình. Những lời nói dối sớm nhất thường là để không bị la, như “Con không ăn bánh” hay “Bạn ấy đánh con trước!”. Đừng phản ứng thái quá, và cũng đừng la mắng nhiều quá. Trẻ trong độ tuổi này phản ứng với hành động nhiều hơn là lý luận. Do đó, hãy giải thích rằng nói dối là không chấp nhận được và kèm theo một hình phạt thích hợp như bị phạt góc hoặc không được chơi đồ chơi nữa.

3.3. Vỗ tay theo điệu nhạc: Khoảng 4 tuổi

Ở tuổi này, trẻ sẽ thường bắt đầu tự động vỗ tay theo bài hát yêu thích và vỗ tay đúng điệu luôn nhé. Đây là một thành tựu lớn, vì vỗ tay theo điệu nhạc nghĩa là bé có thể tập trung, học được điệu nhạc và phối hợp tay để làm theo đúng. Hãy cho bé tiếp xúc với nhiều loại nhạc để bé có thể nhận ra nhiều giai điệu, đây là một phần quan trọng trong khả năng học toán và ngôn ngữ của bé sau này. Nếu bạn có thể chịu được tiếng ồn, cho bé chơi các nhạc cụ gõ như trống, lắc tay.

3.4. Mặc quần áo: 3-5 tuổi

Bé thích cảm giác tự lập khi tự mặc quần áo mà không cần bạn giúp. Để mặc quần áo, bé cần kỹ năng vận động và khả năng giữ thăng bằng tốt. Ở tuổi lên 3, hầu hết trẻ có thể bắt đầu tự kéo quần hoặc áo, nhưng chỉ vậy thôi. Khuy bấm, khuy cài, dây kéo cần kỹ năng vận động thành thạo mà bé thường chưa có được cho đến 4 tuổi. Do đó mua cho bé những trang phục đơn giản và nhớ hãy kiên nhẫn khi con đòi tự mặc cho bằng được.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *